το συνέδριο αφιερώνεται στους Στάθη Δαμιανάκο, Γιάννη Σκαρίμπα και Γιώργη Λαμπρινό

Κάλεσμα για συμμετοχές

Η επανάσταση του 1821 αποτέλεσε μια ιστορική τομή στην ιστορία των επαναστάσεων. Είναι το πρώτο ρήγμα μέσα στο αντεπαναστατικό περιβάλλον που διαμόρφωσε η ήττα του Ναπολέοντα στο Βατερλό και η κυριαρχία της Ιεράς Συμμαχίας. Ένα ρήγμα που θα κορυφωθεί μερικά χρόνια αργότερα, το 1848, με το επαναστατικό κύμα της Άνοιξης των Λαών. Αυτό το ρήγμα έγινε η θρυαλλίδα μιας διαδικασίας πολλαπλών εθνογενέσεων στην ανατολική Μεσόγειο, κατά την οποία διαμορφώθηκαν σταδιακά εθνικές ιδεολογίες και κρατικοί θεσμοί. Στη βάση των νέων καπιταλιστικών κοινωνικών σχέσεων, αλλά αντλώντας από προκαπιταλιστικές εθνοτικές αναφορές —πολλές από τις οποίες πήγαιναν πολύ πίσω στο χρόνο— συνενώθηκαν εθνοτικά, γλωσσικά, πολιτισμικά, γεωγραφικά και ταξικά θραύσματα, για να διαμορφώσουν τη νέα αυτή πραγματικότητα.

Στις μέρες μας είναι απαραίτητος όσο ποτέ ένας απολογισμός του ρόλου της επανάστασης αλλά και της ιστορικής διαδρομής του ελληνικού κράτους. Με αφορμή τα 200 χρόνια από το ‘21 έχουν ήδη ανακοινωθεί πολλά συνέδρια και εκδηλώσεις. Σε αυτά δεσπόζουν φιλελεύθερες, κοσμοπολίτικες και εθνικιστικές προσεγγίσεις που, παρά τις ουσιώδεις διαφορές τους, αποτελούν αφηγήσεις που εκφράζουν απολογητικές ιδεολογίες σημερινών πολιτικών αποβλέψεων, με έμφαση στον ευρωπαϊσμό ή/και στον εθνικισμό. Απουσιάζουν ηχηρά κριτικές προσεγγίσεις που εστιάζουν στο υποκείμενο των επαναστάσεων: στις λαϊκές τάξεις, στον πολιτισμό τους, τους αγώνες τους, στις επιδιώξεις τους, στις προσδοκίες τους, στα ανολοκλήρωτα οράματά τους.

Δεν τρέφουμε, βέβαια, αυταπάτες. Ξέρουμε πως κάθε ιστορική ανάγνωση είναι πρώτα και κύρια δέσμια του παρόντος, των θεωρητικών και ιδεολογικών προδιαμορφώσεων του μελετητή. Δεν πιστεύουμε πως η  ιστορία μπορεί να αρθρωθεί με όρους «επιστημονικής ουδετερότητας». Αφού ακόμα και μια κριτικά υποψιασμένη προσέγγιση προϋποθέτει a priori αξίες που δεσμεύουν τον ορίζοντα του ιστορικού βλέμματος. Θέλοντας να τονίσουμε τις πολλές, διαφορετικές, αλλά και αντιφατικές πολλές φορές αλήθειες του ‘21, επιλέγουμε να μιλήσουμε όχι για την επανάσταση, αλλά για τις πολλαπλές, πληθυντικές «επαναστάσεις».

Στόχος μας είναι να αναδείξουμε εκείνες τις οπτικές που έχουν συστηματικά υποφωτιστεί από την επίσημη ιστορία. Να εστιάσουμε στην λαϊκή ιστορία της επανάστασης, στις επιδιώξεις  των καταπιεσμένων λαών και μειονοτήτων, στις εθνοτικές και γλωσσικές ετερότητες που συγκρότησαν την επαναστατική πρώτη ύλη, στην οπτική της κοινωνικής ληστείας και του οπλισμένου περιθωρίου, στις ρευστές πολιτισμικές γεωγραφίες της βαλκανικής υπαίθρου και της οθωμανικής επικράτειας, στο λαϊκό πολιτισμό και στις εξωγενείς, περιηγητικές προσλήψεις του, στη διεθνιστική αλληλεγγύη, στους ταξικούς αγώνες εντός της επανάστασης, στις κεντρικές δομές του κράτους και στη διαπάλη τους με τους τοπικούς θεσμούς προεπαναστατικής αυτοκυβέρνησης, στα ανολοκλήρωτα επαναστατικά οράματα, στις θεσμικές και πολιτειακές καινοτομίες, στους επαναστατικούς μύθους που γέννησε και πυροδότησε το 1821.

Θέλουμε να κατανοήσουμε την επανάσταση επανατοποθετώντας την μέσα στα πλαίσια της εποχής της, στα ιδιαίτερα κοινωνικοπολιτικά τοπία της οθωμανικής επικράτειας, στις γειτνιάζουσες επαναστατικές εμπειρίες των βαλκανικών λαών, της Μικράς Ασίας και της Μεσογείου. Επιθυμούμε, έξω από μονοδιάστατες οπτικές, να αναλυθούν ταυτόχρονα τόσο οι θεσμοί των παλαιών καθεστώτων όσο και οι νέοι αναδυόμενοι εθνικισμοί, αλλά και η επέλαση της δυτικής αποικιοκρατίας.

Στις εποχή μας που από τη μία δεσπόζει η άκριτη εθνικιστική αναβίωση και από την άλλη ένας ιστορικός αναθεωρητισμός, που απαξιώνει γενικώς τις επαναστάσεις, αμφισβητώντας το δίκαιο του εξεγερμένου, είναι επιτακτικότερη από ποτέ μια πολυπρισματική, κριτική προσέγγιση. Μια οπτική που θα συνενώνει ιστορικά, κοινωνιολογικά, γλωσσολογικά, γεωγραφικά, οικονομικά, πολιτειολογικά, φιλοσοφικά κ.α. στοιχεία για να συνθέτει καλειδοσκοπικά τις πολυεπίπεδες αλήθειες του ‘21, τις πολλαπλές αλήθειες των ίδιων των επαναστατών.

Οδηγίες για τους συμμετέχοντες

  • Οι περιλήψεις για τις προφορικές εισηγήσεις θα πρέπει να έχουν έκταση περίπου 500 λέξεων. Θα πρέπει να περιλαμβάνεται α) Τίτλος (σε ελληνικά και αγγλικά) β) όνομα/τα συγγραφέα/εων (σε ελληνικά και αγγλικά) γ) τυχόν ερευνητικό ίδρυμα δ) λέξεις-κλειδιά
  • Καταληκτική ημερομηνία αποστολής περιλήψεων: 31η Μαρτίου 2021
  • Καταληκτική ημερομηνία ανταπαντήσεων στις απεσταλμένες περιλήψεις: 31η Μαΐου 2021
  • Η υποβολή περιλήψεων γίνεται μέσω email στο: info@congress1821.gr

Call For papers

The Greek revolution of 1821 constitutes a turning point in the history of revolutions. It is the first breach in the counter-revolutionary front shaped by Napoleon’s defeat at Waterloo and the domination of the Holly Alliance. This breach, which widened a few years later in 1848 with the revolutionary wave of the “springtime of the People”, became the driver of multiple ethnogeneses in Eastern Mediterranean, during which several national ideologies and state institutions were formed.  On the basis of the new capitalist social relations, but also drawing on precapitalist ethnic references - many of which went far back in time – several ethnic, linguistic, cultural, geographic and class fragments coalesced to form this new reality.

Today, an assessment on the role of the 1821 revolution and the historical path of the Greek state is more necessary than ever. On the occasion of the 200 years since 1821, several conferences and events have already been announced. These are dominated by liberal, cosmopolitan and nationalistic approaches which, despite their fundamental differences, constitute ideologies apologetic of contemporary political objectives, with emphasis on Europeanism and/or nationalism. On the other hand, there is a glaring absence of critical approaches which focus on the subjects of the revolution: the common people and their culture, struggles, aims, expectations and unrealized visions.

Of course, we harbor no illusions. We are aware of the fact that each reading of history is first and foremost bound to the present, and the theoretical and ideological predispositions of each scholar. We do not believe that history can be formulated in “scientifically objective” terms, since even a critically aware approach presupposes a priori values which restrict the scope of the historical gaze. We choose not to talk about the revolution, but about the plural of “revolutions”, in order to emphasize the manifold, different, but also contradictory truths of 1821.

Our goal is to bring out those perspectives that have been systematically ignored by official historiography. We want to focus on the people’s history of the revolution; the aspirations of the oppressed and of the minorities; the ethnic and linguistic heterogeneities which constituted the raw materials of the revolution; the worldview of social banditry and the armed margins of society; the popular culture and its understanding by foreign travelers; the internationalist solidarity; the class struggles within the revolution; the central government structures and their struggle with local, pre-revolutionary institutions of self-government; the unfulfilled revolutionary visions; the institutional and constitutional innovations; and the revolutionary fables that were born out of 1821.

We want to comprehend the revolution by placing it in the context of its time, the specific sociopolitical landscape of the Ottoman domain, the revolutionary experiences of the neighboring people of the Balkans, Asia Minor and the Mediterranean Sea. Outside one-dimensional perspectives, we seek to simultaneously analyze the institutions of the old regimes, the new emerging nationalisms, as well as the advance of Western colonialism.

In a time dominated by nationalist revival on one side, and by historical revisionism on the other, a time which disparages revolutions, questioning the right of rebellion, a multifaceted, critical approach is more urgent than ever. We need a perspective which will combine historical, sociological, linguistic, geographical, economical, constitutional, philosophical and other elements, in order to synthesize, in a kaleidoscopic manner, the multiple truths of 1821, the multiple truths of the revolutionaries themselves.

Guide for authors

  • Abstracts of papers for oral presentation should be approximately 500 words in length. It should also include: a) Title b) Author/s name/s c) Affiliations d) keywords
  • The deadline to submit abstracts is 31st March, 2021
  • Notification of acceptance: 31st May, 2021
  • To submit your abstract please send an email to: info@congress1821.gr
The languages of the conference are Greek and English

Επιστημονική επιτροπή

  • Γεώργιος Νικολακάκης, Πανεπιστήμιο Κρήτης
  • Θανάσης Γκιούρας, Πανεπιστήμιο Κρήτης
  • Παντελής Κυπριανός, Πανεπιστήμιο Πατρών
  • Αργύρης Αρχάκης, Πανεπιστήμιο Πατρών
  • Xάρης Ναξάκης, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
  • Δημήτρης Σταματόπουλος, Πανεπιστήμιο Μακεδονίας
  • Νικόλας Κοσματόπουλος, Αμερικάνικο Πανεπιστήμιο Βηρυτού
  • Νίκος Παπαδάτος, Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας
  • Ιωάννης Λεβεντίδης, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • Άννα Καρακατσούλη, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
  • Βασίλης Νιτσιάκος, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων
  • Δημήτρης Κουσουρής, Πανεπιστήμιο Βιέννης
  • Δημήτρης Τσαραπατσάνης, Πανεπιστήμιο του Γιόρκ
  • Μαρίνος Σαρηγιάννης, Iνστιτούτο Mεσογειακών Σπουδών
  • Şükrü Ilıcak, Πανεπιστήμιο Χάρβαρντ
  • Κώστας Καλημέρης, Ακαδημία Αθηνών
  • Γιάννα Στεργίου, Ιόνιο Πανεπιστήμιο
  • Σωτήρης Λυκουργιώτης, Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου
  • Αλέξανδρος Κιουπκιολής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
  • Κλεονίκη Αλεξοπούλου, Νέο Πανεπιστήμιο της Λισαβόνας
  • Ηλέκτρα Κοστοπούλου, Πολιτειακό πανεπιστήμιο του Νιου Τζέρσεϊ
  • Σύνθια Μαλακάση, Κοινωνική Ανθρωπολόγος
  • Γιώργος Λιερός, Συγγραφέας
  • Νεφέλη – Μυρτώ Πανδίρη, Πολιτικός επιστήμονας
  • Πολυζώης Πλαστράκης, Ιστορικός - Κοινωνικός Ανθρωπολόγος
  • Ελιάνα Καναβέλη, Δρ. Κοινωνιολογίας
  • Γιάβορ Ταρίνσκυ, Συγγραφέας ερευνητής
  • Γιώργος Περτσάς, Συγγραφέας ερευνητής
  • Ιάσων Κουτούφαρης-Μαλανδρίνος, ερευνητής Πανεπιστημίου Αθηνών
  • Βασίλης Γεωργάκης, Ιστορικός
  • Αλέξανδρος Σχισμένος, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης
  • Μάριος Χατζόπουλος, Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, Πάντειο Πανεπιστήμιο

Scientific Committee

  • Dr. Nikolakakis Georgios, University of Crete
  • Dr. Thanasis Giouras, University of Crete
  • Dr. Pandelis Kyprianos, University of Patras
  • Dr. Argiris Archakis, University of Patras
  • Dr. Ηaris Naxakis, University of Ioannina
  • Dr. Dimitris Stamatopoulos, University of Macedonia
  • Dr. Nikolas Kosmatopoulos, American University of Beirut
  • Dr. Nikolaos Papadatos, Moscow State University
  • Dr. Jannis Leventidis, National and kapodistrian university of Athens
  • Dr. Anne Karakatsouli, National and kapodistrian university of Athens
  • Dr. Vasilis Nitsiakos, University of Ioannina
  • Dr. Dimitrios Kousouris, University of Vienna
  • Dr. Dimitrios Tsarapatsanis, University of York
  • Dr. Marinos Sariyannis, Institute for Mediterranean Studies
  • Dr. Şükrü Ilıcak, Harvard University
  • Dr. Konstantinos Kalimeris, Academy of Athens
  • Dr. Gianna Stergiou, Ionian University
  • Dr. Sotiris Lycourghiotis, University of Peloponnese
  • Dr. Alexandros Kioupkiolis, Aristotle University of Thessaloniki
  • Dr. Kleoniki Alexopoulou, New University of Lisbon
  • Dr. Elektra Kostopoulou, Rutgers State University New Jersey
  • Dr. Cynthia Malakasis, Social Anthropologist
  • Giorgos Lieros, author
  • Nefeli - Myrto Pandiri, Political scientist and author
  • Polizois Plastrakis, historian and social anthropologist
  • Eliana Karaveli, Doctor of Sociology
  • Yavor Tarinski, author and researcher
  • Giorgos Pertsas, author and researcher
  • Jason Koutoufaris-Malandrinos, researcher University of Athens
  • Vasilis Georgakakis, historian
  • Dr. Alexandros Schismenos, Aristotle University of Thessaloniki
  • Dr. Marios Hatzopoulos, Hellenic Open University, Panteion University